(5 از 5)

یکی از زیر شاخه های حسابداری خزانه داری می باشد. معمولا در اغلب کسب و کارها خزانه دار را از بین حسابداران معتمد مجموعه برمیگزینند. از آنجایی که تمام عملیات مالی کسب و کار باید در نرم افزار حسابداری ثبت شود ثبت و کنترل مغایرت گیری اسناد (چک، سفته، برات) و دریافت و پرداخت وجوه نقد به عهده خزانه دارست.

خزانه در تعریف لغوی به مکانی اطلاق می شود که وجوه نقد و اموال در آنجا نگهداری می شود. و در واقع محل جمع آوری و تمرکز نقود دولتی، درآمدهای عمومی و اختصاصی و همچنین دریافت و پرداخت هاست. این واژه معادل واژه انگلیسی Treasury می باشد.

اصطلاح خزانه به سه معنا بکار برده می شود

در معنای اول به ارگانی دولتی اشاره دارد که درآمد و هزینه های دولت را در دست دارد و در ایران وزارت امور اقتصادی و دارایی نامیده می شود که زیر مجموعه ای از ارگان بزرگتری به نام خزانه داری کل است.

در معنای دوم به مکانی اشاره دارد که دارایی های مالی و یا فلزات گرانبها نظیر طلا، الماس و غیره در آن نگهداری می شود.

در معنای سوم به فعالیتی اشاره دارد که در آن سرمایه های نقدی یک سازمان نگهداری و سازماندهی می شود.  در این معنا این فعالیت در حوزه حسابداری قرار می گیرد.

مالیه عمومی خزانه را صندوق یا سازمانی می داند که وظیفه ی هماهنگ کردن دخل و خرج را عهده دار می باشد. در توضیح مالیه عمومی میتوان گفت مالیه عمومی مترادف اقتصاد بخش عمومی می باشد. اما در مالیه عمومی بر دخل و خرج بودجه عمومی دولت و بررسی آثار آن و چگونگی شکل گیری بودجه تاکید بیشتری می شود. مالیه عمومی یک بررسی انتقادی است از عملیات و فعالیتهای مربوط به چگونگی انجام هزینه های دولت، روشهایی که دولت در کسب وجوه مورد نیاز خویش بکار میبرد و چگونگی اداره وجوه و منابع مالی دولت. بنابراین بخش عمده مالیه عمومی عبارت است از:

مصارف عمومی

منایع عمومی

اداره امور مالی شامل بودجه بندی، حسابرسی و نظارت

تاریخچه خزانه داری در ایران

ایرانیان از زمان هخامنشیان برای دریافت مالیات و امور مالی کشور دفاتر منظمی داشتند. که در زمان ساسانیان کاملتر شده به سه گونه مالیات دریافت میشد.

مالیات اراضی یا خراج

مالیات سرانه

مالیات سرشماری

پس از حمله اعراب به ایران واژه ی بیت المال جایگزین خزانه داری شدکه به صورت زکات، صدقات و جزیه دریافت میشد. بر اساس روایت های تاریخی پادشاهان همواره توجه خاصی به خزانه داشتند و حساب و کتاب آنرا بصورت منظم ثبت میکرده اند. و واژه ی دفتر و دستک ریشه در ثبت اموال خزانه پادشاه در دفاتر خزانه داری دارد.

بعدها در دوره انقلاب مشروطه و در سال 1286 هجری شمسی با تشکیل مجلس، قانونی باعنوان تشکیلات وزارت مالیه کل کشور تصویب شد و در ماده 13 این قانون وظایف و اساسنامه خزانه داری تعیین شد. و در سال 1289 خزانه داری کل گمرک و وصول عایدات به عنوان مهمترین سازمان های وزارت مالیه مطرح شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز در سال 1366 قانون جدیدی برای محاسبات عمومی کشور نوشته شد که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. و از آن زمان تا کنون برای امور خزانه داری به این اساسنامه استناد می شود.

تعریف خزانه داری

خزانه دار کیست؟

یکی از زیر شاخه های حسابداری خزانه داری می باشد. معمولا در اغلب کسب و کارها خزانه دار را از بین حسابداران معتمد مجموعه برمیگزینند. از آنجایی که تمام عملیات مالی کسب و کار باید در نرم افزار حسابداری ثبت شود ثبت و کنترل مغایرت گیری اسناد (چک، سفته، برات) و دریافت و پرداخت وجوه نقد به عهده حسابدار وجوه یا خزانه دار می باشد. بدلیل اهمیت وجه نقد و اوراق بهادار در هر کسب و کار این بخش از حرفه حسابداری حساسیت بالایی دارد. معمولا در سازمانهای بزرگ افراد متفرقه اجازه ورود به این بخش را ندارند.

وظایف خزانه

مدیریت مالی در هر کشور فعالیتهای متفاوتی مثل تدوین سیاست مالی، تهیه و تدوین بودجه، اجرای بودجه، مدیریت عملیات مالی، قوانین حسابداری و ابزار کنترلی، حفظ و نگهداری نسخه ای از داده های تاریخی و نسبی، ممیزی و ارزیابی عملکرد مالی و نتایج برنامه ها و سیاست های دولت را در برمیگیرد.

برای انجام این فعالیت ها سازماندهی و تقسیم مسئولیت ها در کشورهای مختلف متفاوت است. در بعضی از کشورها خزانه فقط بر وظایف مدیریت پول نقد و بدهی ها تمرکز دارد. ولی در تعداد کمی از کشورها یک دفتر مستقل وظیفه کنترل و مدیریت بدهی را بر عهده دارد. در کشورهای دیگر خزانه وظیفه ی اجرای بودجه و حسابداری را نیز بر عهده دارد. حوزه خزانه اغلب تابع وزارت دارایی است اما در بعضی از کشورها این بخش مستقل از وزارت دارایی عمل میکند. در چنین مواردی هماهنگی بیشتر بین خزانه و وزارت دارایی ضروری است، به دلیل آنکه اجرای بودجه باید براساس اولویت های مشروح در بودجه باشد. در کشورهای در حال گذار بهتر است خزانه بخشی از وزارت دارای یا وابسته به آن باشد زیرا ایجاد هماهنگی بین مراکز دولتی اغلب ضعیف است.

تعریف خزانه داری

اسناد خزانه

اسناد خزانه اصلی ترین ابزار بازار پول جهت اعمال سیاست پولی بوده و در واقع اوراق بهاداری  با ماهیت بدهی هستند که با هدف تامین کسری بودجه دولت به فروش میرسند. اسناد خزانه کوپن بهره ندارند اما در زمان فروش با مبلغی پایین تر از مبلغ اسمی به خریدار فروخته می شود. این اسناد گواه تعهد دولت به بازپرداخت مبلغ اسمی آنها در آینده است. اسناد خزانه معمولا کوتاه مدت هستند و سررسید آنها سه ماهه، شش ماهه و یکساله است. همچنین این اسناد معاف از مالیات دولت های مرکزی و ایالتی هستند.

اسناد خزانه اسلامی

اوراق بهادار با نامی هستند که دولت برای تامین بدهی های خود برای طرح های تملک دارایی های سرمایه ای با قیمت اسمی و سررسید معین به طلبکاران غیر دولتی واگذار میکند. دارنده این اوراق در صورت نیاز مالی می تواند این اوراق را در بازار ابزارهای نوین مالی فرابورس ایران بفروشد.

ارتباط خزانه داری و حسابداری

حسابداری و گزارش دهی

در سطح کلان معمولا در بسیاری از کشورها خزانه داری مسئول تدوین و توسعه جداول حسابها، حفظ استانداردهای حسابداری دولتی براساس مشاوره با متخصصان و سازمانهای بین المللی و بهبود قوانین و مقررات حسابداری دولتی است. همچنین خزانه داری ارائه گزارش اجرای بودجه و تامین مالی به دولت را بر عهده دارد. تهیه گزارش های دیگر مالی قانونی و تولید آمارهای مالی دولت طبق قوانین کمیسیون اروپا و صندوق بین المللی پول نیز به عهده خزانه داری است.

در سطح خرد نیز خزانه داری و حسابداری ارتباط بسیار نزدیکی با هم دارند؛ وظیفه بخش حسابداری ثبت تمامی رویدادهای مالی بنگاه اقتصادی است که اسناد حسابداری نامیده می شود از طرفی خزانه دار نیز باید اطلاعات دریافتها و پرداختها را سازماندهی و مدیریت کند. در نتیجه خزانه دار موظف است از تمامی موارد ثبتی یک کپی تهیه نموده و به حسابدار تحویل دهد.

نرم افزار خزانه داری

نرم افزار خزانه داری ابزاری است که دارای سیستم کاملا مشخصی از دریافت ها و پرداخت های بنگاه اقتصادی بوده مدیریت بهینه و دقیق دارایی های نقدی و اسناد شرکت را ممکن می سازد. این نرم افزارها معمولا تحت ویندوز ارائه می شوند. و امکان تعریف مراکز خزانه داری و صندوق را به کاربر میدهند. البته نرم افزار حسابداری سرمایه علاوه بر سازگاری با محیط ویندوز با سیستم های اندروید و IOS نیز سازگار می باشد.

امکانات نرم افزار خزانه داری

نرم افزار حسابداری سرمایه برای محاسبات خزانه داری دارای سربرگ اختصاصی بوده و کاربر را قادر میسازد محاسبات کسب و کار را با دقت بالا و سهولت بیشتری انجام دهد. این نرم افزار دارای لیست های پرداخت  نقد و دریافت نقد بصورت جداگانه می باشد و علاوه بر عملیات مربوط به حسابداری به خزانه دار این امکان را میدهد به بررسی وضعیت دریافت و پرداخت وجوه مجموعه بپردازد. امکان صدور سند عملیات از دیگر امکانات این نرم افزار حسابداری می باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر به قسمت خزانه داری صفحه آموزش نرم افزار مراجعه شود.