سرمایه سیستم / مقالات /

هزینه یابی بر مبنای فعالیت بخش اول

(0 از 5)

هزینه یابی بر مبنای فعالیت یک روش محاسبه در حسابداری می باشد که وظیفه شناسایی و اختصاص هزینه ها به فعالیت های سربار و سپس اختصاص این هزینه ها به محصولات تولیدی را به عهده دارد.

هزینه یابی بر مبنای فعالیت یک روش محاسبه در حسابداری می باشد که وظیفه شناسایی و اختصاص هزینه ها به فعالیت های سربار و سپس اختصاص این هزینه ها به محصولات تولیدی را به عهده دارد. یک سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت (activity-based costing یا ABC)  رابطه بین هزینه ها، فعالیت های سربار و محصولات تولیدی را نشان میدهد و از طریق این رابطه هزینه های غیر مستقیم برای تولید محصولات تولیدی کم تقاضا را در مقایسه با روش سنتی بسیار کاهش میدهد. سیستم ABC در حسابداری بر مبنای فعالیت است. فعالیت شامل مواردی نظیر اتفاقات،  واحدهای کاری، وظایفی که بر مبنای هدفی خاص انجام می شود مانند استقرار ماشین آلات برای تولیدات، طراحی محصولات تولیدی توزیع کالاها و یا بکار اندازی ماشین آلات می شود.

براساس سیستم حسابداری ABC یک فعالیت می تواند هر گونه عمل یا اتفاقی باشد که محرک هزینه است. برای مثال استقرار ماشین آلات، نگهداری ماشین آلات، خرید ملزومات مورد نیاز، قدرت خرید، تست کیفیت محصولات تولیدی و یا سفارش محصولات تولیدی.

در اینجا دو گروه فعالیت داریم: اول اعمال محرک فعالیت که تعداد دفعاتی را که یک فعالیت انجام می شود را محاسبه میکند.

دوم مدت فعالیت که میزان زمانی که یک فعالیت برای اتمام به طول می انجامد را محاسبه میکند.

با استفاده از روش حسابداری سنتی برخی از هزینه های مربوط به حسابداری بهای تمام شده به سختی قابل اختصاص دادن به یک محصول است. هزینه های غیر مستقیمی مانند حقوق کارمندان و مدیریت نمونه هایی از هزینه های غیر مستقیمی هستند که به سختی می توان به محصولات تولیدی اختصاص داد. به همین دلیل روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت جایگاه خوبی در علم حسابداری و بخش تولید پیدا کرده است.

هزینه یابی بر مبنای فعالیت هزینه های سربار را به روشی منطقی تر از روش سنتی به محصولات تولیدی اختصاص میدهد. در حسابداری سنتی هزینه های سربار را بر حسب ساعت کار ماشین آلات و یا حجم تولید تخصیص داده می شد. در هزینه یابی بر مبنای فعالیت هزینه ها در ابتدا به فعالیت هایی اختصاص داده می شود که علَت واقعی بوجود آمدن هزینه سربار هستند.   

اجازه بدهید هزینه یابی بر مبنای فعالیت را با نگاهی به دو محصول تولیدی متفاوت از یک کسب و کار واحد مورد بحث قرار دهیم. محصول 124 محصولی است که در مقادیر بسیار پایین سفارش داده شده است ولی برای تولیدش به فعالیت های مشخصی اعم از دانش فنی خاص، آزمایش محصول و تجهیزات و ماشین آلات زیادی نیاز است. محصول دیگر محصول شماره 366 نام دارد.  این محصول بصورت متناوب در مقادیر بالا سفارش داده می شود و برای تولیدش به ابزار و ماشین آلات زیادی نیاز نمی باشد. اگر این کارخانه براساس روش سنتی عمل کند ممکن تمام هزینه های سربار خود را براساس ساعت کار ماشین آلات اختصاص دهد که نتیجه ی آن تخصیص هزینه کمتری به محصول شماره 124 می شود چون زمان زیادی ماشین آلات کارخانه را درگیر فعالیت تولیدی نکرده است. اما با این وجود به دانش فنی بالا، تست محصول و غیره نیاز دارد. در مقابل محصول 366 هزینه سربار بسیار زیادی را به خودش اختصاص میدهد (براساس ساعت کاری ماشین آلات). اما در واقع این محصول فعالیت های سربار کمتری را طلب میکند. این روش برای محاسبه هزینه سربار هر دوی این محصولات تولیدی اشتباه است. هزینه یابی بر مبنای فعالیت از طریق اختصاص هزینه های سربار براساس میزان فعالیتی که باعث شده ماشین آلات درگیر شود بر این مشکل غلبه میکند.

هزینه یابی بر مبنای فعالیت مشخص میکند که دانش فنی خاص مورد نیاز، آزمایش محصول و ماشین آلات مورد نیاز همگی هزینه بر هستند و سازمان را متحمل صرف منابع میکند. با روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت سازمان باید منابعی را که برای هر کدام از فعالیت های مورد نیاز در فرآیند تولید یک محصول می شود را محاسبه کند و منابعی که برای هر محصول صرف می شود باید تنها به همان محصول تخصیص داده شود. در مثال ما، محصول شماره 124 تمام منابعی را که صرف دانش فنی، تست محصول و ماشین آلات خاص خود می کند را به خود اختصاص میدهد. تمام محصولات تولیدی دیگری هم که این پروسه را برای تولید خود طی کنند سهمی از هزینه های تحمیل شده به کسب و کار را به خود اختصاص خواهند داد.

چگونه هزینه یابی بر مبنای فعالیت فرآیند تولید را بهبود می بخشد

هزینه یابی بر مبنای فعالیت از 3 طریق فرآیند محاسبه را بهبود می بخشد. اول تعداد موارد مخزن هزینه را که می تواند مبنای جمع آوری هزینه سربار باشد گسترش میدهد.  بجای اینکه تمام هزینه های یک سازمان در یک جا جمع آوری و دخیره شود براساس فعالیت های سازمان جمع آوری و دخیره می شود.

دوم مبنای جدیدی برای تخصیص هزینه های سربار فراهم میکند. که در روش حسابداری سنتی براساس ساعت کار ماشین آلات و یا هزینه کارگر محاسبه می شود.

در نهایت هزینه یابی بر مبنای فعالیت ماهیت هزینه های غیر مستقیم را اصلاح می کند.   

به دلایل زیر هزینه یابی بر مبنای فعالیت مفهومی است که در دهه اخیر دارای اهمیت زیادی شده است

  1. هزینه های سربار تولید به طور قابل ملاحظه ای بالا رفته است
  2. در تولید محصولات تولیدی هزینه های سربار تولید با میزان زمانی که ماشین آلات صرف تولید آن محصول کرده اند و یا میزان کارگری که صرف تولید آن شده است همبستگی ندارد.
  3. تنوع محصولات و همچنین تنوع تقاضای مصرف کنندگان افزایش یافته است.
  4. تعدادی از محصولات تولیدی به میزان زیادی تولید میشود در حالی که محصولات دیگر در اندازه های محدود تولید و عرضه می شود.

در نهایت در روش هزینه یابی سنتی هزینه های سربار فقط براساس ساعت کار ماشین آلات و یا حجم تولید محاسبه میشود در نتیجه هزینه های سربار علی الخصوص در کسب و کارهای تولیدی و خدماتی که دارای هزینه سربار بالا و فعالیت های پیچیده ای هستند به درستی محاسبه نمی شود 

روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت دارای مزایای زیر می باشد:

پیشرفت در محاسبه هزینه های شرکت

تعیین دقیق قیمت تمام شده محصولات تولیدی

بهبود روش های ارزیابی عملکرد مدیران کسب و کار

کاهش فعالیت هایی که بار مالی سنگینی دارند

 حذف کالاها و محصولات تولیدی فاقد ارزش افزوده