سرمایه سیستم / مقالات /

حقوق و دستمزد چیست و چگونه محاسبه می شود؟

(3 از 5)

فرآیند آماده سازی لیست های حقوق و دستمزد و تعیین مبلغ خالص قابل پرداخت به پرسنل می تواند یکی از مهمترین وظایف حسابدار حقوق و دستمزد باشد. در نتیجه آشنایی با این فرآیند برای هر حسابداری از ضروریات است.

با توجه به اهمیت حقوق و دستمزد برای صاحبان کسب و کار و همچنین پرسنل مسئله ی محاسبات حقوق و دستمزد همواره یکی از مهمترین مباحث در حرفه حسابداری بوده است.

اگر شما در کسب و کارتان حداقل دارای چند پرسنل هستید محاسبات مربوط به حقوق و دستمزد آنان یکی از وظایف ماهانه شما یا حسابدار شماست همچنین باید هزینه های مربوط به آنرا در دفاتر حسابداری ثبت کنید برای ثبت دقیق در دفاتر باید با حسابداری حقوق و دستمزد آشنایی داشته باشید. این محاسبات در دفاتر روزنامه و کل ثبت می شوند. بنابراین حسابداران معمولا باید توانایی محاسبه حقوق و دستمزد پرسنل را داشته باشند و در پایان هر ماه برای هر یک از پرسنل فیش حقوقی صادر کنند.  

منظور از حقوق و دستمزد (PAYROLL) هزینه ای است که به ازای فعالیت هایی که پرسنل انجام میدهند پرداخت می شود و تعیین کننده سهم نیروی کار در فرآیند تولید کالا یا خدمات می باشد. حقوق و دستمزد بعد از هزینه تمام شده مواد اولیه معمولا یک عنصر کلیدی در محاسبات حسابداری بهای تمام شده است.

حسابداری حقوق و دستمزد چیست؟

فرآیند آماده سازی لیست های حقوق و دستمزد و تعیین مبلغ خالص قابل پرداخت به پرسنل می تواند یکی از مهمترین وظایف حسابدار حقوق و دستمزد باشد. اطلاعات مندرج در قرارداد کاری هر یک از پرسنل در اختیار واحد حسابداری قرار می گیرد این اطلاعات می تواند شامل مدت کارکرد نیروی کار و میزان حقوق وی باشد. حسابدار موظف است پس از محاسبه مزایا و حقوق قانونی که شامل حال نیروی کار می شود و با لحاظ کردن قوانین وزارت کار حقوق فرد را محاسبه و در دفاتر حسابداری ثبت کند. حقوق و دستمزدی که به هر کارمند تعلق میگیرد شامل مزایا (که به مبلغ حقوق پایه پرسنل اضافه می شود و کسورات که از مبلغ حقوق دریافتی پرسنل کسر می شود) است. از نمونه های مزایا می توان حقوق مبنا، عائله مندی، حق مسکن، خواربار، حق اولاد، عیدی، حق ماموریت، پاداش، فوق العاده محل خدمت، فوق العاده شغل و فوق العاده جذب را نام برد و کسورات مواردی مانند مالیات، بیمه عمر، بازنشستگی، وام صندوق، بیمه حقوق 7 درصد، بازنشستگی جاری سرانه تعهدی، حسن انجام کار، آتیه سازان صندوق پس انداز و بیمه حقوق 27 درصد را در بر میگیرد.

همچنین ساعت کار استاندارد مورد تایید وزارت کار و امور اجتماعی براساس ماده 51 قانون کار نبادی در طول شبانه روز از 8 ساعت کمتر باشد. در اینجا ساعت کار به زمانی اطلاق می شود که کارگر وقت خود را برای انجام کار در اختیار کارفرما قرار میدهد. طبق ماده 1 این قانون کارفرما می تواند در برخی روزهای هفته این مدت را بیشتر و در روزهای دیگر بنا به شرایط خود این مدت را کمتر کند اما مجموع ساعت کاری نباید از 44 ساعت در هفته بیشتر شود. همچنین در مشاغل سخت نیز ساعت کاری روزانه 6 ساعت و هفته ای 36 ساعت می باشد.

اسناد و مدارک حسابداری حقوق و دستمزد از کجا می آید:

در حرفه حسابداری هر رویداد مالی برای آنکه قابل استناد باشد ملزم است بر اساس اسناد مثبته (اسناد اثبات کننده) باشد. در تعریف اسناد مثبته باید گفت هر سند و مدرکی که بر وقوع یک معامله و یا رویداد مالی مبتنی باشد اسناد مثبته یا ثابت کننده می نامیم. این اسناد در حسابداری اهمیت بالایی دارند زیرا مبنای تجزیه و تحلیل و ثبت رویدادهای مالی در مدارک، اسناد و دفاتر حسابداری بوده برای پیگیری های بعدی لازم هستند. اسناد مثبته باید دارای جزئیاتی مثل تاریخ، مبلغ و ماهیت معامله باشند. همچنین لزومی ندارد این اسناد حتما چاپی و دارای فرمت بخصوصی باشند حتی اسناد و مدارک دست نویس نیز قابل استناد هستند. اما تمام اسناد مثبته باید دارای ویژگی شفافیت باشند. این اسناد و مدارک شامل مواردی نظیر فیش قبوض آب و برق، فیش بانکی فاکتورهای خرید و فروش، رسیدهای بانکی، رسیدهای صندوق و انبار و غیره است. اسناد حسابداری مربوط به حقوق و دستمزد پرسنل یک کسب و کار باید به نحو منظمی طبقه بندی شوند به گونه ای که امکان پیگیری و بررسی ها بعدی را فراهم کنند.

طبقه بندی اسناد و مدارک مربوط به حقوق و دستمزد

طبقه بندی اسناد و مدارک و مستندات حقوق و دستمزد به شکل های مختلفی قابل انجام است. در دایره حقوق و دستمزد معمولا در زونکن های جداگانه باید هر ماهه اسناد مثبته مربوط به حقوق و دستمزد نگهداری شود.

محاسبات حقوق و دستمزد

علاوه بر حقوق و دستمزد ثابت معمولا مزایایی به حقوق پرسنل اضافه شده و کسورات از آن کسر می شود. حق مالیات نیز برای بیمه شده معادل 7 درصد است که در زمان محاسبه حقوق و دستمزد از حقوق وی کسر شده و برای کارفرما معادل 23 درصد می باشد.

معادله سند حقوق و دستمزد

در ابتدا باید حقوق پایه یا حقوق کارکرد را محاسبه می کنیم

دستمزد روزانه * تعداد روز کارکرد = حقوق کارکرد

سپس اضافه کاری را در ابتدا برای مزد 1 ساعت کار را محاسبه میکنیم

8 ساعت کار / دستمزد یک روز = مزد 1 ساعت کار

بر طبق قانون کار نرخ اضافه کاری 40 درصد می باشد پس در 1.4 ضرب می شود در نتیجه داریم:

مزد 1 ساعت * 1.4 = نرخ هر ساعت اضافه کاری

نرخ هر ساعت اضافه کاری *  تعداد ساعات اضافه کاری= فوق العاده اضافه کاری

محاسبه بیمه

مزایای مشمول بیمه شامل حقوق کارکرد، حقوق اضافه کاری، حق مسکن، بن نقدی می شود.

توجه کنید که حق اولاد مشمول بیمه نمی باشد.

(مجموع کل مزایای بیمه شده) حقوق کارکرد+ حقوق اضافه کاری+حق مسکن+بن نقدی = حقوق و مزایای مشمول بیمه

حقوق و مزایای مشمول بیمه *  7 درصد= حقوق و مزایای سهم بیمه شده

حقوق و مزایای مشمول بیمه * 23 درصد= حقوق و مزایای سهم کارفرما

حقوق و مزایای سهم بیمه شده باید از حقوق فرد کسر شود.

مالیات

در ابتدا جمع حقوق و مزایای مشمول مالیات را محاسبه می کنیم که شامل حقوق کارکرد، حق مسکن، بن، اضافه کاری و حق اولاد می شود.

حقوق و کارکرد+ حق مسکن+بن+ اضافه کاری+ حق اولاد = جمع حقوق و مزایای مشمول مالیات

حاصل را با جدول مالیات که بصورت سالانه در اختیار حسابداران قرار داده می شود تطبیق دهیم تا مشخص شود فرد مشمول مالیات می شود یا خیر. اگر مشمول مالیات بود قسمت معاف از مالیات را از حقوق فرد کسر میکنیم و باقی مانده را با نرخ 10 درصد به عنوان مالیات محاسبه میکنیم و از حقوق کسر میکنیم.

مقدار حقوق مشمول مالیات*10 درصد

جدول محاسبه مالیات بر درآمد حقوق سال 1398

جدول محاسبه مالیات بر درآمد حقوق سال 1398

خالص پرداختی

جمع حقوق و مزایا – (حق بیمه سهم بیمه شده + مالیات) = خالص حقوق و مزایای پرداختی

در هر کسب و کاری بسته به ماهیت کار ممکن است این معادله در جزئیات دارای تفاتهایی باشد اما در حالت کلی شامل موارد بالاست.

ثبت سند حسابداری

در طرف بدهکار

  1. معین هزینه های حقوق و دستمزد
  2. معین هزینه بیمه سهم کارفرما

در طرف بستانکار

  1. معین بیمه پرداختنی شامل 7 درصد بیمه شده و 23 درصد کارفرما
  2. معین مالیات پرداختنی
  3. معین کارکنان بابت حقوق و مزایا

نمونه فرم حقوق پرسنل

 صورت حقوق و مزایای کارکنان

نمونه فیش حقوقی پرسنل

فیش حقوقی