(0 از 5)

در فرهنگ دهخدا تسعیر به معنای نرخ نهادن و قیمت گذاری آمده است. تسعیر ارز فرآیندی است که در آن اطلاعات مالی مبتنی بر ارز بر حسب واحد پول گزارشگری بیان می شود.

تعریف ارز

واحد پول گزارشگری واحد پول مورد استفاده در ارائه صورتهای مالی است که در کشور ما ریال می باشد و ارز هر واحد پولی غیر از واحد پولی گزارشگری است. در واقع ارز یا currency نوع پذیرفته شده ای از پول است که عموما به صورت سکه یا اسکناس کاغذی می باشد که توسط دولت توزیع می شود. ارز که به عنوان واسطه مبادله کالا و خدمات مورد استفاده قرار میگیرد شالوده تمامی کسب و کارهاست. از آنجایی که هر کشوری ارز مخصوص به خود را دارد گاهی برای مبادلات تجاری نیازمندیم از ارز رایج آن کشور و یا ارزهای معتبر جهانی استفاده کنیم. سرمایه گذاران معمولا ارز را در بازار بورس بین المللی معامله میکنند در اینجا نرخ مبادله ارز نرخی می باشد که بوسیله آن دو نوع ارز مختلف می توانند با هم مبادله شوند. در علم اقتصاد دو نوع نرخ ارز داریم که شامل نرخ ارز شناور و نرخ ارز ثابت می شود. منظور از ارز شناور این است که ارزش تغییرات ارز در رابطه با مکانیزم های بازار خارجی تعیین می شود و نرخ ارز ثابت نرخی است که ارزش آن به ارز دیگری مثل طلا وابسته باشد.

تسعیر ارز چیست؟

به معاملاتی که بجای ریال با ارز انجام شود معاملات ارزی می گویند. مثلا معاملات مربوط به خرید یا فروش دارایی ها و ایجاد یا تسویه بدهی ها در صورتی که مبالغ آن به ارز پرداخت شود جزو معاملات ارزی هستند.

اگر معاملات تجاری یک شرکت به ریال محاسبه شود تبدیل معاملات ارزی به واحد پولی ریالی را تسعیر می گویند. به عبارت دیگر عملیات تبدیل ارز به ریال تسعیر نام دارد در فرهنگ دهخدا نیز تسعیر به معنای نرخ نهادن و قیمت گذاری آمده است. تسعیر ارز فرآیندی است که در آن اطلاعات مالی مبتنی بر ارز بر حسب واحد پول گزارشگری بیان می شود. در واقع با این عمل اثر تغییرات نرخ ارز در عملیات مالی به وسیله حسابدار کشف و بررسی می شود. هدف از تسعیر ارز شناسایی آثار مالی ناشی از تغییر نرخ ارز در صورتهای مالی می باشد. در نتیجه یکی از عملیات مهم در حرفه حسابداری محاسبه نرخ تسعیر ارز است. نرخ تسعیر نیز نرخ تبدیل 2 واحد پولی به یکدیگر است. که شامل انواع نرخهای برابری رسمی، قراردادی و غیره می شود. تفاوت تسعیر نیز به تفاوت ناشی از میزان معینی از یک ارز به واحد پول گزارشگری (ریال ایران) با نرخهای تسعیر متفاوت اشاره دارد. اگر نرخ ارز و در پی آن نرخ تسعیر در فاصله تاریخ انجام معامله و تاریخ تسویه اقلام پولی تغییر کند تفاوت تسعیر بوجود میاید.

فرض کنید شرکتی ایرانی برای مبادلات بین المللی خود با شرکتی خارجی وارد معامله شود چنانچه در زمان پرداخت بدهی ارزی از سوی شرکت ایرانی، نرخ ارز کمتر از نرخ آن در زمان معامله باشد شرکت سود کرده و اگر نرخ ارز بالاتر از نرخ زمان معامله باشد شرکت متحمل ضرر خواهد شد.

ثبت حسابداری تسعیر ارز

برای ثبت تسعیر ارز در ابتدا ثبت اولیه معامله ارزی بر حسب نرخ ارز در زمان انجام معامله به ریال صورت میگیرد سپس بر مبنای نوع معامله (خرید یا فروش) ثبت می شود. برای مثال شرکتی تولیدی قرار داد فروش کالایی به قیمت n دلار با یک شرکت خارجی می بندد. در تاریخ امضای قرار داد نرخ دلار a ریال است ثبت این تراکنش مالی در دفاتر حسابداری شرکت تولیدی ما به این صورت است:

n * a =  (چون معامله به صورت نسیه بوده) حسابهای دریافتنی

نرخ کالا *نرخ دلار = قیمت فروش

فروش= n * a

بابت فروش کالا به شرکت خارجی طرف معامله به مبلغ n دلار

حال فرض کنید در هنگام فروش کالا قیمت دلار a + 1 می شود. در آن صورت شرکت تولیدی ما به ازای هر واحد کالا 1+ ریال سود داشته است. در اینجا هنوز تسعیر صورت نگرفته است. اگر شرکت تولیدی ما بخواهد دلار حاصل از معامله را به ریال تبدیل کند و در این زمان نرخ دلار a +b ریال شده باشد  دراینجا شرکت به اندازه b ریال سود حاصل از تسعیر داشته است. از طرفی اگر قیمت دلار به اندازه b  ریال کاهش پیدا کرده باشد a – b در آن صورت شرکت به میزان b ریال متحمل ضرر خواهد شد. که این کاهش قیمت ضرر ناشی از تسعیر نامیده می شود.

در اینجا حسابدار وظیفه دارد سود حاصل از فروش را با ضرر ناشی از تسعیر مقایسه کند و در کل بگوید شرکت از این معامله سود کرده یا ضرر.

 در شکل زیر معامله تسعیر ارز را مشاهده میکنید.

محاسبه تسعیر ارز

 

در تاریخ ترازنامه نیز به صورت زیر ثبت می شوند:

اقلام پولی: مانند موجودی نقدی، دارایی ها و بدهی ها، سپرده های کوتاه مدت و یا اوراق مشارکت می باشد که طبق توافق صورت گرفته باید با نرخ مشخصی از وجه نقد دریافت و یا پرداخت شود. و با نرخ ارز در تاریخ تنظیم ترازنامه مقایسه شده و در صورت تغییر نرخ ارز مجددا تسعیر شود.

اقلام غیر پولی:شامل موجودی کالاها و پیش پرداخت و پیش دریافت می شود. در این موارد تسعیر در زمان انجام معامله ارزی اصورت میگیرد در نتیجه تحت تاثیر تغییرات نرخ ارز قرار نمیگیرد.

روش های تسعیر ارز

حسابداران معمولا از 3 روش تسعیر ارز را محاسبه میکنند. در روش اول تسعیر در طول یک سال نرخ ارز را ثابت در نظر گرفته و معاملات شرکت را براساس آن ثبت میکنند در انتهای سال مانده های ارز را تسعیر کرده و سود و زیان شرکت را محاسبه میکنند. در این روش به دلیل نوسانات نرخ ارز دقت محاسبات کاهش می یابد.

در روش دوم تسعیر بر اساس دوره مالی مشخص و یا به صورت ماهانه انجام می شود. در اینجا هر ماه نرخ ارز به روز رسانی می شود و معاملات با نرخ جدید تسعیر می شود.

روش سوم از دو روش قبل دقیق تر است چون نوسانات نرخ ارز به صورت روزانه ثبت شده و در عملیات تسعیر مورد استفاده قرار می گیرد.