سرمایه سیستم / مقالات /

آشنایی با گزارشگری مالی

(4 از 5)

صورت های مالی هسته ی اولیه منابع اطلاعات مالی را تشکیل می دهد و تقریبا حسابداران مسئول تهیه و ارائه این صورت ها هستند. صورت های مالی اساسی مواردی مثل ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت گردش وجوه نقد و یادداشت های توضیحی را در برمیگیرد. تجزیه و تحلیل این صورت ها به مدیران یاری میرساند.

وجود اطلاعات مالی شفاف و قابل مقایسه یکی از ارکان مهم تصمیم گیری آگاهانه بوده و در رشد و توسعه ی اقتصادی اثرگذار است. اگر چه اطلاعات مالی از منابع مختلف قابل استخراج است اما در حال حاضر صورت های مالی هسته ی اولیه منابع اطلاعات مالی را تشکیل می دهد و تقریبا حسابداران مسئول تهیه و ارائه این صورت ها هستند. صورت های مالی اساسی مواردی مثل ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت گردش وجوه نقد و یادداشت های توضیحی را در برمیگیرد. تجزیه و تحلیل این صورت ها به مدیران در بررسی وضع مالی گذشته حال و آینده شرکت خود یاری میرساند.

موارد بالا اکثر اطلاعات مورد نیاز را در برمیگیرد اما جزئیات عملکرد مالی را می توان از سایر بخش های گزارش سالانه استخراج کرد. این گزارش های مالی شامل مواردی مانند یادداشت های توضیحی همراه صورت های مالی، گزارش تحلیلی هیئت مدیره و گزارش حسابرس می شود. یادداشت های توضیحی اطلاعاتی تکمیلی در مورد ریز دارایی های ثابت و جدول خرید یا فروش آنها، روش حسابداری محاسبه استهلاک دارایی ها، رویه های حسابداری، ریز تعهدات و دیون شرکت است. گزارش مدیریت شامل روندهای مالی شرکت، رویدادهای مهم موثر بر شرکت، طرح های توسعه ای آتی شرکت، رویدادهای موثر بر نقدینگی شرکت و غیره است. گزارش حسابرس اظهار نظر حسابرس مستقل شرکت را درباره منصفانه بودن صورت های مالی شرکت نشان میدهد.

از آنجا که صورت های مالی حسابرسی شده در حال حاضر مهمترین منبع ارائه اطلاعات مالی هستند کیفیت آنها از اهمیت به سزایی برخوردار است. فرآیند حسابرسی و کیفیت عملیات حسابرسی که توسط موسسات حسابرسی  انجام می شود یکی از روشهای ارتقای کیفیت اطلاعات مالی است. گزارشگری مالی فرآیند گزارش اطلاعات حسابداری یک بنگاه اقتصادی به استفاده کنندگان آن است.

براساس نظر هیئت استاندارهای حسابداری مالی، گزارشگری مالی به تهیه و ارائه صورت های مالی محدود نمی شود بلکه روشهای ارائه و تفسیر اطلاعات را که به طور مستقیم یا غیر مستقیم با اطلاعات مالی سروکار دارد را نیز در برمیگیرد. در نتیجه صورت های مالی تنها بخشی از گزارشگری مالی است.  شفافیت بازار سرمایه وابستگی نزدیکی به گزارشگری مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس دارد.

گزارشگری مالی

اهداف گزارشگری مالی

هدف از ارائه گزارشگری مالی پاسخگویی به نیازها و خواسته های اطلاعاتی استفاده کنندگان برون سازمانی است. هدف اصلی گزارشگری مالی بیان آثار اقتصادی رویدادهای مالی بر وضعیت و عملکرد واحد تجاری برای کمک به اشخاص خارجی است. براساس نظر هیئت تدوین استانداردهای حسابداری، گزارشگری مالی نه تنها شامل صورت های مالی بلکه در برگیرنده ابزارها یا روش های اطلاع رسانی است و این ابزارها به صورت مستقیم یا غیر مستقیم با اطلاعاتی سروکار دارند که به وسیله حسابداری ارائه می شود. یعنی اطلاعاتی درباره منابع شرکت، دارایی ها، بدهی ها، سود و غیره.

کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ایران در مفاهیم نظری گزارشگری مالی بیان می کند که اتخاذ تصمیمات اقتصادی توسط استفاده کنندگان صورت های مالی مستلزم ارزیابی توان واحد تجاری جهت ایجاد وجه نقد و قطعیت آن است. ارزیابی توان ایجاد وجه نقد از طریق تمرکز بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریان های نقد واحد تجاری و استفاده از آن در پیش بینی جریان های نقد مورد انتظار و سنجش انعطاف پذیری مالی، تسهیل می گردد.

عواملی که بر بهبود گزارشگری مالی موثر است

استفاده از فناوری اطلاعات در حسابداری

ما در دوره ای بسر می بریم که روند تغییرات در حوزه فناوری اطلاعات و تکنولوژی رشد چشمگیری داشته است بنابراین گزارشگری مالی باید همراستای سایر حوزه ها حرکت کرده به نیازهای استفاده کنندگان پاسخ دهد. در این راستا به ارتقای استفاده از فناوری های جدید در حوزه حسابداری، امکان دسترسی به داده های الکترونیکی و گرد آوری اطلاعات مورد نیاز با انعطاف بالا نیاز است.

تفکیک گزارشگری مالی خطوط تولید

گزارشگری خطوط تولید و محصولات بهتر است به صورت جداگانه باشد. در کارخانجاتی که خطوط تولید جداگانه ای دارند گزارشگری جداگانه برای هر محصول می تواند به ارتقای کیفیت اطلاعات کمک شایانی کند.

ارائه اطلاعات در خصوص آینده مالی شرکت

بهتر است اطلاعاتی در مورد آینده مالی و چشم انداز آتی شرکت تهیه شود چون اغلب استفاده کنندگان از گزارشهای مالی برای پیش بینی وضعیت مالی آینده شرکت استفاده می کنند در حالی که گزارش های مالی بر مبنای رویدادهای مالی گذشته نوشته می شود در نتیجه بهتر است بخشی از گزارشات مالی به پیش بینی آینده اقتصادی کسب و کار بپردازد.

فواصل زمانی کوتاه در ارائه گزارشات مالی

بهتر است اطلاعات در دوره های زمانی کوتاه تری ارائه شود. در حال حاضر گزارشگری مالی در فواصل 3 ماهه و به صورت فصلی ارائه می شود و اگر در طی این دوره تغییرات با اهمیتی در صورت های مالی رخ دهند مدیران در بهترین حالت 3 ماه بعد متوجه آن خواهند شد در حالی که با توجه به امکان دسترسی به فناوری اطلاعات در دوره کنونی می توان اطلاعات را با سرعت و دوره زمانی کوتاه تری به استفاده کنندگان انتقال داد.

استفاده از جداول و نمودارها در ارائه گزارشات مالی

همچنین برای پرهیز از ارائه صورت های مالی آشفته و مبهم بهتر است اطلاعات به صورت نمودارها و جداول قابل فهم رائه شود تا بتوان در زمان کوتاه تری اطلاعات مورد نیاز خود را دریافت.

عملکرد موسسات حسابرسی

موسسات حسابداری نیز می توانند در ارتقای کیفیت صورت های مالی تاثیر گذار باشند. از آنجایی که عملکرد موسسات حسابداری بر اساس صحت و شفافیت گزارش های مالی که به آنها ارائه می شود تعیین می شود بهتر است حسابرسان برای ارتقای کیفیت کار خود و جلوگیری از قضاوت نادرست مدیران را ترغیب کنند اطلاعات با کیفیت تری به آنان ارائه دهند.

روش های کاهش تقلب در گزارشات مالی

زمانی که صورت های مالی دارای تحریفی با اهمیت باشد به طوریکه عناصر تشکیل دهنده آن صورت مالی مبین واقعیت نباشد گفته می شود تقلب صورت گرفته است. محققان علم حسابداری راههایی برای جلوگیری از تقلب در صورت های مالی ارائه کرده اند. مثلا حسابرسان می توانند از طریق توجه بیشتر به مبادلات داخلی احتمال موفقیت در کشف تقلب را افزایش دهند. گاهی مدیران در ارائه گزارشات مالی نادرست دخیل می باشند که این روند در نهایت به ضرر مدیر تمام می شود. البته مدیران معمولا به حفظ شهرت و اعتبار خود اهمیت زیادی میدهند در نتیجه هیچ گاه نباید منافع کوتاه مدت را فدای منافع بلند مدت و حسن شهرت خود کنند.

گزارشگری مالی

گزارشگری مالی و استانداردهای حسابداری

حسابداری به عنوان حرفه ای که وظیفه اطلاع رسانی بی طرفانه دارد نقش به سزایی در ارتقای کیفیت اطلاعات گزارشگری مالی دارد به این منظور استانداردهایی برای حسابداری تعیین شده است. اصول حسابداری بر خلاف اصول علوم طبیعی که از قوانین بر گرفته از طبیعت منتج شده اند و معمولا بر اساس مشاهده، استقرا  و تجربه ی قابل تکرار و سنجش حاصل شده اند؛ عموما بر گرفته از قواعد و رویه هایی است که مورد پذیرش جامعه حسابداران حرفه ای است. استانداردهای حسابداری با هدف ارتقای کیفیت اطلاعات حسابداری تدوین می شوند که گزارشگری مالی یکی از موارد آن است.

امروزه صورت های مالی ما براساس استانداردهای حسابداری ملی تهیه می شود این در حالی است که در عرصه بین المللی و در سطح سیاست های کلان خارجی در زمینه سرمایه گذاری یا شرکت در بورس های بین المللی و یا دریافت وام از بانک های خارجی با استانداردهای ملی موجود قادر به انجام مبادلات در سطح بین المللی نیستیم. در واقع از نظر ماهیتی، استانداردهای ملی ما با استانداردهای بین المللی تفاوت زیادی ندارد اما به دلیل تعدیل در برخی موارد آن از استانداردهای بین المللی فاصله گرفتیم.