سرمایه سیستم / مقالات /

حسابرسی چیست و چه رابطه ای با حسابداری دارد؟

(0 از 5)

حسابرسی یک فرآیند بررسی است که توان تولید اطلاعات قضاوتی مفید را دارد. برخی از صاحبنظران حسابرسی را فرآیند بررسی موشکافانه اطلاعات اقتصادی و اسناد مالی برای کشف تقلب و اشتباه می دانند. حسابرس وظیفه دارد کار حسابداران را بررسی کند و نتیجه را به سهامداران، بانکها و هیئت مدیره گزارش کند.

برای درک حسابرسی و وظایف حسابرس در ابتدا می بایست تعریف جامعی از حرفه حسابداری داشته باشیم. حسابداری عبارتست از فرآیند شناسایی، اندازه گیری و گزارشگری اطلاعات اقتصادی جهت تصمیم گیری آگاهانه به وسیله استفاده کنندگان آن اطلاعات. یکی از ویژگی های خاص این تعریف مفهوم اصطلاح اطلاعات حسابداری است اطلاعات حسابداری را می توان اطلاعات اقتصادی تلقی کرد. از طرفی حسابرسی فرآیندی منظم و قاعده مند برای جمع آوری، بررسی و ارزیابی بیطرفانه شواهد درمورد اطلاعات اقتصادی است برای درک درجه انطباق آنها با معیارهای از پیش تعیین شده و مرسوم حسابداری و گزارش نتایج به استفاده کنندگان.

همانطور که مشاهده می شود فرآیند حسابرسی به تولید اطلاعات جدید در حوزه حسابداری منجر نمی شود بلکه اطلاعات تولید شده را ارزش گذاری می کند. در واقع اطلاعات تولید شده در فرآیند حسابداری موضوع حسابرسی است. اساسا حسابرسی یک فرآیند بررسی است که توان تولید اطلاعات قضاوتی مفید را دارد. برخی از صاحبنظران حسابرسی را فرآیند بررسی موشکافانه اطلاعات اقتصادی و اسناد مالی برای کشف تقلب و اشتباه می دانند. حسابرس وظیفه دارد کار حسابداران را بررسی کند و نتیجه را به سهامداران، بانکها و هیئت مدیره گزارش کند.

هدف از ارزیابی اسناد و گزارشات مالی بررسی آنها از لحاظ انطباق با استانداردهای حسابداری می باشد. این گزارشات شامل مواردی نظیر ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت گردش وجوه نقد و غیره می باشد.

حسابرسی چیست؟

ویژگی های حسابرس

ویژگیهای حسابرس را می توان به دو گروه تقسیم کرد:

ویژگی های فردی

  1. استقلال: تضاد منافع بین دو گروه تهیه کننده و استفاده کننده اطلاعات اقتصادی باعث می شود فرآیند حسابرسی به فردی مستقل نیاز داشته باشد. اهمیت استقلال برای حسابرسی تا حدی است که تمامی ویژگی های دیگرش را تحت الشعاع قرار می دهد. جایگاه سازمانی، نگرش ذهنی، آزادی عمل در بررسی، گزارشگری و رابطه مالی از جمله عواملی است که بر استقلال حسابرس تاثیر می گذارد.
  2. جایگاه سازمانی: استقلال سازمانی باعث رهایی حسابرس از نفوذ تهیه کننده اطلاعات اقتصادی می شود. جایگاه سازمانی مستقل فراهم کننده اطمینانی منطقی است که حسابرس تحت تاثیر حرکات سودار واحد مورد رسیدگی قرار نمی گیرد و می تواند پذیرش نقش حسابرسی را به عنوان مکانیزمی نظارتی توسط استفاده کنندگان و جامعه بهبود بخشد. انتخاب حسابرس و فراهم کردن زمینه و امکانات حسابرسی برای او می باید از مسئولیت های هیات مدیره و یا زیر مجموعه ای از هیات مدیره و با تایید سهامداران باشد.
  3. نگرش ذهنی: در هر فرآیند آزمون و گزارشگری که توام با قضات باشد، یک نگرش مستقل ضروری است. اساسا نگرش ذهنی بخشی از اعتقادات و تفکرات حسابرس و بیانگر این است که حسابرسی با استقلال رای و عمل انجام گرفته است.
  4. بیطرفی: بیطرفی در دستیابی به قضاوت های حساس و دقیق الزامی است. یافته ها می باید مبنای قضاوت حسابرس باشند و هیچ گونه منافع شخصی نباید در قضاوت حسابرس نقشی داشته باشد.
  5. آزادی عمل در آزمون و گزارشگری حسابرسی: انتخاب و ارزیابی شواهد مبنای قضاوت حرفه ای حسابرس است. حسابرس در این امر باید آزادی عمل و استقلال داشته باشد. تاکید بر استقلال در اینجا به این دلیل است که فرآیند آزمون و گزارشگری، مسئولیت حسابرس است و نه تهیه کننده اطلاعات اقتصادی.
  6. منافع مالی: جهت اطمینان دادن به استفاده کنندگان اطلاعات و پذیرش بیطرفانه بودن اظهار نظر حسابرس، وی می باید هیچ گونه منافع مالی مستقیم و یا منافع مالی با اهمیت غیرمستقیم در رابطه با واحد مورد رسیدگی نداشته باشد.
  7. صلاحیت حرفه ای: صلاحیت حرفه ای حسابرس لازمه رسیدگی موثر به موضوعات پیچیده است. صلاحیت حرفه ای از طریق آموزش، تجربه کار حرفه ای، آموزش ضمن خدمت و سایر موارد مشابه بدست می آید. به عنوان یک شخص با صلاحیت حسابرس می باید از یک رشته دانش های عمومی مربوط نیز برخوردار باشد و درکی عمیق از فرآیند حسابرسی و موضوع مورد رسیدگی که اطلاعات از آن استخراج شده نیز داشته باشد.
  8. صلاحیت اخلاقی و سایر ویژگی های شخصی: پایبندی به اصول اخلاقی از شخصیت ذاتی و اعتقادات شخصی فرد سرچشمه می گیرد و نه از یک رشته قوانین و مقررات. در نتیجه ابعاد درستکاری حرفه ای می باید فراتر از مجموعه ای از آیین نامه های حرفه ای باشد.

ویژگی های ساختاری

برخی از ویژگی های حسابرس از طرف استفاده کنندگان برون سازمانی اطلاعات به او تفویض شده است. این ویژگی ها تحت عنوان ویژگی های ساختاری شناخته می شود که شامل موارد زیر است:

  1. اختیار: از آنجا که حسابرس باید بدون هیچ محدودیتی در جستجوی شواهد مورد نیاز و گزارشگری به استفاده کنندگان اطلاعات باشد می باید مجوز و اختیارات کافی جهت جمع آوری هر گونه شواهد لازم برای اعمال قضاوت را داشته باشد.
  2. پذیرش: استفاده کنندگان اطلاعات باید صلاحیت حسابرس برای ارائه خدمات حسابرسی را بپذیرند تا بتوانند بر اظهار نظر و قضاوت وی اتکا کنند. پذیرش واجد شرایط بودن و قضاوت حسابرس متکی بر تصور استفاده کنندگان از استقلال، صلاحیت حرفه ای، صلاحیت اخلاقی و اختیارات حسابرس است. جایگاه حرفه ای حسابرس تابع وجود سیستم کنترل کیفیت است و منجر به ایجاد اطمینان در استفاده کننده اطلاعات اقتصادی می شود. بنابراین در شرایطی که اطمینان استفاده کننده اطلاعات جلب نشود هدف های حسابرسی تحقق نمی یابد.

در یک تقسیم بندی کلی حسابرسان به دو گروه حسابرسان داخلی و حسابرسان مستقل قابل تفکیک اند.

الف) حسابرسان داخلی: این افراد در واقع جزو پرسنل بنگاه اقتصادی هستند و رابط میان هیئت مدیره و شرکت هستند. حسابرسان داخلی گزارشات و اسناد مالی خود را به صورت دوره های هفتگی، ماهانه و یا سالانه به مدیر عامل و هیئت مدیره تحویل میدهند و عملیات مالی داخل شرکت را بر عهده دارند. اگر چه حسابرسان داخلی جزو پرسنل شرکت هستند اما باید استقلال سازمانی داشته باشند یعنی مستقل از دوایر مورد رسیدگی عمل کنند در نتیجه این حسابداران اغلب به صورت مستقیم به کمیته حسابرسی و یا هیئت مدیره گزارش میدهند.

ب) حسابرسان مستقل: حسابرسان خارجی یا مستقل افرادی هستند که در موسسات حسابرسی فعالیت می کنند و براساس قراردادهایی که موسسه با بنگاههای اقتصادی دارد عملیات حسابداری و مالی را براساس استانداردها و اصول حسابداری انجام داده نتیجه را به صاحبان سهام و سایر استفاده کنندگان تسلیم میکنند. حسابرسان مستقل رابط میان صاحبان شرکت و هیات مدیره هستند.

کدام وظایف از عهده یک حسابرس خارج است؟

حسابداران نمی توانند سایر اطلاعات ارائه شده به اعضای شرکت مثلا گزارش های ارائه شده به مدیر را بررسی کنند. همچنین بدلیل اینکه حسابرسی براساس بررسی خلاصه ای از اسناد مربوط به عملکرد مالی بنگاه اقتصادی است حسابرس قادر به ارزیابی تک تک ارقام موجود در گزارش مالی نیست. حسابرس نمی تواند در مورد استراتژی کسب و کار و یا تصمیمات مدیریتی و یا کیفیت نظارت های داخلی نظری ارائه دهد.

ماهیت کار حسابرس بررسی عملکرد مالی کسب و کار در دوره زمانی خاصی مربوط به گذشته است در نتیجه حسابداران قادر به پیش بینی آینده اقتصادی کسب و کار نیستند و قضاوت در مورد روند کار موسسه تجاری از طرف آنان جایز نیست.

 

حسابرسی چیست؟

استانداردهای حسابرسی

استانداردهای حسابرسی در واقع معاری برای سنجش کیفیت کار حسابرسان است که توسط انجمن حسابداران رسمی آمریکا تدوین شده است. این استانداردها به سه گروه استانداردهای عمومی، استانداردهای عملیات (رسیدگی) و استانداردهای گزارشگری تقسیم می شوند.

الف) استانداردهای عمومی

  1. حسابرس باید صلاحیت و آموزش کافی برای انجام امور محوله را داشته باشد.
  2. حسابرسان موظف هستند در تمامی مراحل حسابرسی استقلال رای خود را حفظ نمایند.
  3. در رسیدگی و تهیه گزارشات حسابرسی باید مراقبت حرفه ای لازم به عمل آید.

ب) استانداردهای عملیات (رسیدگی)

          1. عملیات حسابرسی باید با برنامه ریزی کافی انجام شود و بر کار کارکنان نظارت شود.

           2. حسابرس برای برنامه ریزی و شناخت نوع زمان و میزان آزمون های حسابرسی باید درکی دقیق از ساختار شرکت و نحوه کنترل داخلی آن داشته باشد.

            3. باید از طریق بازرسی، مشاهده و پرس و جو و همچنین دریافت تاییدیه شواهد مناسب و کافی جمع آوری شودتا بتوان صورت های مالی را به نحو مطلوب تحلیل کرده در مورد آنها اظهار نظر کرد.

ج) استانداردهای گزارشگری

  1. گزارش حسابرس باید تصریح کند صورت های مالی شرکت بر طبق موازین و اصول حسابداری تدوین شده است یا خیر
  2. گزارش می بایست شرایطی را آشکار کند که در آن اصول حسابداری در دوره جاری به نسبت دوره قبل به صورت یکنواخت رعایت نشده است.
  3. در صورتی که اطلاعات ارائه شده در صورتهای مالی کافی نباشد باید در گزارش عنوان شود.
  4. گزارش ارائه شده از طرف حسابرس باید حاوری یک اظهار نظر کلی درباره صورت های مالی باشد اگر حسابرس نتواند بر اساس شواهد و مدارک موجود نظری اظهار کند موظف است به صراحت اعلام کند و دلایل عدم اظهار نظر خود را شفاف بیان کند.

مراحل حسابرسی

مرحله اول: مدیر شرکت گزارش مالی را براساس استانداردهای گزارشگری مالی تهیه می کند

مرحله دوم: مدیران شرکت این گزارشات را تایید می کنند.

مرحله سوم: حسابرس با توجه به مسائل اقتصادی و صنعتی ای که در طول دوره گزارشگری بر آن شرکت تاثیر داشته به درکی از شرایط و فعالیت های کسب و کار دست پیدا می کنند و می توانند بررسی خود را شروع کنند.

مرحله چهارم: حسابرس باید فعالیت های اصلی فهرست شده در گزارش مالی را بررسی کرده و هر گونه ریسکی که تاثیر قابل توجهی بر عملکرد مالی کسب و کار داشته است شناسایی و ارزیابی کند گاهی شرکت ها برای کاهش ریسک اقداماتی انجام میدهند که کنترل داخلی نامیده می شود و حسابرس باید این کنترل ها را نیز ارزیابی کند.

مرحله پنجم: حسابرس با توجه به ریسک ها و یا کنترل های داخلی اعمال شده باید توجه کنند که مدیران برای اطمینان از صحت و دقت گزارشات مالی چه اقداماتی را انجام داده اند و شواهد و مدارک حمایتی را بررسی کنند.

مرحله ششم: در این مرحله حسابرس باید قضاوت کند که گزارشات مالی چهره ای واقعی از عملکرد مالی شرکت ارائه می دهد یا خیر و اینکه آیا براساس استانداردهای گزارشگری مالی نوشته شده است؟

مرحله هفتم: در مرحله آخر حسابرس نتیجه بررسی های خود را تحت عنوان گزارش حسابرسی تنظیم کرده به سهامداران و اعضای شرکت تحویل میدهد